۱۰ دی ۱۳۸۸

سال نو میلادی بر همگان
مبارک باد

۳ آبان ۱۳۸۸

"شب های ما هنوز روشن است و صداهایمان هم چنان رساست"
دوست خوبم سعید عقیقی یادداشتی برسرنوشت آخرین فیلمش "صداها" نوشته است خواندنی. خواندنی نه از آن جهت که گلایه فیلمسازی است از نا عدالتی ها وتبعیض هایی که آئینه برگردانی است از حاکمیت جامعه بلکه آنچنان که سعید گفته سندیست تاریخی از آنچه که بر این هنر گویا وزیبا در ایران میگذرد. البته این که از دیدگاه من عجیب نیست. شاید اگر غیر ازاین بود مرا متعجّب میکرد. درمملکتی که حاکمانشان با نابود کردن آثاروماندگارهای تاریخی درصدد نفی تاریخ وفرهنگ دیرینه ایران زمین هستند. حاکمانی که زبان عربی را جایگزین زبان پارسئی کردن که فردوسی برای حفظش در برابر این تهاجم فرهنگی هزاران سال پیش سختیها کشید. آیا این بیت افتخار آفرین " بسی رنج بردم در این سال سی عجم زنده کردم بدین پارسی " را هنوز میشود زمزمه کرد ؟ یا اینکه باید گفت:
بسی زجر بردم در این سال سی که تازی آموختنم بجای پارسی.
اما سعید چه گفت؟ یادداشت او را از قلم خودش بخوانید.


میعاد در لجن
این را نمی نویسم که چیزی را تغییر دهم؛چون دریافته ام که خوش بو ترین گل نیز تعفن مرداب صدسال مانده را تغییر نخواهد داد.این را می نویسم که درتاریخ بماند؛که کسی در آینده بداند که جز مشتی چاپلوس و لوده و مزدور و مزور وشارلاتان و هفت رنگ و ریاکار؛که چارچنگولی بر روح و ذهن و باور هنر دوستان چسبیده بودند و رهاشان نمی کردند،کسان دیگری نیز در این سال و زمانه بر این خاک می زیسته اند.و آن که از پس کاروان می آید با خود نگوید که اینان همگی مشتی دون پایه و فرومایه بودند و به ماندن نمی ارزیدند.شاید کسانی باشند که این راه رابگیرند و بیایند و امیدوارباشند که عرصه به تمامی از آن دونان و فاسدان نبوده و نخواهد بود،و صحنه یکسر ازمردمی ومردمان خالی نمانده است و نمی ماند.اکنون در دور کامل لجن،سینما از آن چه باید باشد و می تواند باشد فرسنگ ها فاصله گرفته است.دروغ،تبعیض،حق کشی و پلیدی به صورت امری رایج و طبیعی درآمده وگویی جزاین چیزی نباید باشد.حق این است که وقتی از کنار تابلوهای تبلیغاتی یا سردرسینماها می گذریم از دیدن این تصاویر عنیف و حماقت مستولی بر ذهن و زبان سازندگان شان سرمان را از خجالت پایین بیندازیم و بگذریم و دل مان را به فروش بلیت ها خوش کنیم و خودرا فریب بدهیم که "چرخ سینما باید بچرخد"و سینمای "پر مخاطب"ی داریم. انگار پدری به جای کوشش در جهت فراهم کردن رفاه دختر تازه بالغ اش،او را روانه خیابان ها کند تا خرج خودش را در بیاورد و استدلال اش این باشد که "چرخ زندگی باید بچرخد"و دل خوش دارد به این که دختر "پر مخاطب"ی دارد!این توهین آمیز ترین جمله ای ست که می توان نثار دوستداران سینما کرد. مگر فروشندگان این کالاهای کریه که ظاهر و باطن خفت بارشان راه را بر هرگونه تفکر بسته است،خدمت گذار چیزی جز جیب گشاد خودبوده اند؟آیا با این همه سرمایه و مشتری که از آن دم می زنند،ذره ای بر کیفیت مهملات شان افزوده اند؟یا بدتر،سوراخ دعا را یافته اند و اراجیف رقت انگیزشان از فیلم فارسی های دهه 1330 هم عقب افتاده تر و حماقت بار تر به نظر می آید؟این همان دروغ بزرگی نیست که برای سرکیسه کردن بینندگان مان به خوردشان می دهیم؟چه کسی گفته است که برای بالابردن تعداد تماشاگران،باید تئوری "کاباره ارزان قیمت" را که همان پنجاه سال پیش هم کهنه به نظر می امد،دوباره علم کرد؟یا چه کسی گفته است که سطح سلیقه مخاطبان را باید مشتی جاهل تازه به دوران رسیده معین کنند؟از کی تا به حال بی فرهنگ ها در زمینه سینمای فرهنگی صاحب نظر شده اند؟آیا اصلا تقسیم بندی سینما توسط چنین افرادی ،خود به خود به معنای تحقیر مفهوم "فرهنگ"نیست؟محافل سینمایی که فقط در زمینه دریافت بودجه برای برگزاری جشن ها پیداشان می شود،امروز کجاهستند؟نکند فضولات متعفنی که به مدد مافیای بخش دولتی دوهفتگی ساخته می شوند و به واسطه مافیای بخش خصوصی یک ماهه اکران می شوند،در ردیف "آثار هنری"اند و ما بی خبریم؟ بگذارید کمی از برگ های تاریخ اندوهبار سینمای مستقل این ولایت را ورق بزنیم تا بدانیم که در این سال ها پیش نیامده و فقط فرو رفته ایم:چهل و چند سال پیش،صاحب سینمایی که مجبور شده بود سیاوش در تخت جمشید فریدون رهنما را اکران کند،خودش جلوی در سینما ایستاده بود و به همان چند علاقه مندی که می خواستند بلیت بخرند ووارد سینما شوند،پیشنهاد می داد که وقت شان را بی هوده تلف نکنند ،چون"فیلمش خوب نیست!"با این شیوه ،فیلم زودتر از کف فروش پایین می امد و مدیر عزیز دوباره می توانست شمسی پهلوون و چهار تا شیطون را برای بار چندم روانه پرده کند.البته با احتساب زمان،پرت ترین فیلمفارسی های پنجاه سال پیش به مراتب بر کپی های خجالت آور امروزین شان برتری دارند،اما تقریبا سرنوشت تمامی فیلم های مستقل و متفاوت در تاریخ سینمای ایران چیزی جز این نبوده است.آن ها تاوان تن ندادن به ابتذال را تمام و کمال پرداخته اند و اکنون نوبت به ما رسیده است.شش سال از اکران واپسین فیلم نامه ساخته شده ام می گذرد:شب های روشن،که با مظلومیت تمام، در سکوت کامل و فقط در سه سینمابه نمایش درامد،امروز دلبستگان بسیاری دارد که به خاطر دیدن لودگی و فرومایگی به سینما نمی آمدند و نمی آیند. و امروز با سینما قهرند چون فیلمی نمی یابند که به شعورشان احترام بگذارد...و امروز نوبت به صداها رسیده است .به راستی چه کسی از اکران موفق چنین فیلم کوچک و جمع و جوری ممکن است به خود بلرزد و با تمامی وسایل ارتباط مخاطبان با فیلم شود؟چرا روزی یک سانس و آن هم تمامی سانس های مرده چند سینما طوری برنامه ریزی شود که حتا دوستداران صداها هم نتوانند فیلم محبوب شان را ببیند؟مشکل اصلی این نیست که چنین فیلم هایی امکان مقایسه میان اندیشه و جهل را به وجود می آورند؟و نکته در این نیست که همین فیلم های کوچک مشت دروغگوهای بزرگ را به سادگی باز می کنند؟فیلم هایی که هزینه شان چند برابرصداهاست و دستاوردشان چیزی جز شرمساری و تمسخر نیست؟صمیمانه امیدوارم هرچه زودتر "گروه فیلم های بی فرهنگ" نیز با همین عنوان به وجودآید و جشنواره ای برای آن ها به وجودآید و "زرشک زرین"نیز که امروز برای ربودن اش رقابت از هر زمان دیگری شدید تراست،به محصولات شایسته و فرح بخش سینمای "ملی" ایران که در عین نارضایتی ملت همچنان به حیات انگلی و ننگین خود ادامه می دهد،با عزت و احترام فراوان اهدا شود و حمایت های بی حساب و کتابی که در طول سال ها نثار چنین خزعبلاتی شده،جایگاه خودرابیابد.خوش بختانه فهم تماشاگر ما هنوزتا سطح تهیه کنندگان فیلمفارسی پایین نیامده و به رغم کوشش مافیای تولید،مافیای سینمادار و مافیای سینمایی نویس که در حقارتی وصف ناپذیر،ذره بین به دست به دنبال"ساختار فیلمفارسی"می گردد،هنوز فرق بین فیلم جدی و مهمل راتشخیص می دهند. میعاد ما با مشتاقان فیلم جدی،حتا در میان لجن نیز پابرجاست.شب های ما هنوز روشن است و صداهایمان هم چنان رساست. مارا با نشخوار کنندگان فضولات گذشته کاری نیست. ما آیندگانیم.

سعیدعقیقی

۲۸ شهریور ۱۳۸۸

جا قحطی که نبود، بود؟

زیدی میگفت حکایت این شلوارهای جین که جمله بسم الله الرحمان الرحیم به جیب پشتش گلدوزی شده شنیدی ؟
گفتم: آره
گفت: تعجب نکردی؟
گفتم: تعجب از چی؟
گفت: جا قحطی بود؟
گفتم: توکه اینقدر خنگ نبودی
گفت: خنگ؟ چرا این کلمه مقدس را در ماتحت خانمها چسبوندن؟ این کفر وتوطئه شیطان نیست؟
گفتم: الحق که ازتو ناامید شدم. اگر حواست را خوب جمع و جور کنی میفهمی که با همین یک کار چند هدف را نشانه گرفته ان. به این میگن هوش و ذکاوت که فقط مختص رهبران دینی ، سیاسی ماست.

گفت: بابا تو هم ما را گرفتی ها.
گفتم: گوش کن تا چراغت را روشن کنم.
اولا" تجسمی کردن تاریخ اسلام. دوما" امر به معروف به روش جالب کردن و ایجاد علاقه به انعطاف های اسلام . سوما" نهی از منکر که هر دو از فروعات دین هستن. چهارما" کمک به طرح عفاف در جامعه. ودر آخر پنجما" نوآوری بواسطه اسلام.

گفت: ما هیچ نمیفهمم تو چی میگی ،بابا غلط کردم که سئوال کردم شنیدی ،ولمان کن.
گفتم : نه حالا گوش کن تا مسئله را برات حل کنم. میدونی اولین بار کلمه بسم الله.... کجا گفته شد؟
گفت حتما" میخوای بگی غار حرا؟
گفتم : احسن. غار حرا غاری کوچک تاریکی بود در برآمدی کوهی. اگرخوب دقت کنی میبینی تشابه زیادی بین اون کوه وغار و اون باسن ورقلمبیده ست. خصوصا" که موو پشم اونجا هم اون تار عنکبوتی را تداعی میکنه که بر ورودی غار بسته بود. خوب تجسم از این بهترمیشه که مردم مبدأ اسلام را روئیت کنن؟
مسئله دوم اینکه وقتی غیر مسلمونها چشمشون به اون برآمدگی نرم زیبا بیفته میفهمن که اسلام فقط خون عزا و گریه ونکبت نیست بلکه زیبایی ها هم داره وهمین در اونها ایجاد علاقه میکنه. وبه این میگن امر به معروف وبه راه راست بردن.

گفت: خوب درباره نهی از منکر چی میخوای بگی. مگر میشه که یه چیز هم امر کنه وهم نهی کنه؟
گفتم: پس خوب گوش کن تا ببینی این یکی چقدر کاربرد داره. یک: جوّنها ی خودی وبچه بسیجیها اگر شیطون بره تو جلدشون و هوس کنن ، به محض اینکه چشمشون به اون کامه مقدس روی اون لمبه بیفته سرشون میندازن پایین و از خر شیطون میان پایین. دو: جونهای غیر خودیِ شرور و هوسبازهم همینکه این کلمه را اونجا ببینن نه تنها آب از دهنشون دیگه راه نمیفته بلکه تف و لعنت هم به اون لمبه و صاحب لمبه میکنن و روشون بر میگردونن.
در مورد طرح عفاف هم بگم که بالاخره شاید راه حلی برای مشکل حوزه علمیه باشه. که بچه ملاها از فکر عمل لوا... با هم هجره ایش بیرون بیاینن واز دیدن این جمله شرمسار بشن.

گفت:حالا اومدیم و شرمسار نشدن، تکلیف چیه؟
گفتم: امیدوارم اقلا" قبل ازاین کار وضوع بگیرن و دوما" کفاره را به حاج شیخ بزرگ بپردازن. تازه میخوام در مورد تاثیراتش در شهری بگم که در موردش شایعه زیاده. ولی..... نه بابا این یکی را فراموش کن تا برایم حرف در نیووردن.
گفت: پس نوآوری چی میشه؟
گفتم: حالا فکر کن اگر از اون غار حرا بادی در بره دیگه مردم نه تنها نمی خندن بلکه به صاحب باد هم میگن عافیت باشه.

گفت پس اینجا تکلیف عطسه چی میشه؟
گفتم: این باشه طلب تو تا بعد.



۸ شهریور ۱۳۸۸

درودبر نسل دوّمی ها

امروز استکهلم در باغ بزرگ شاه (کونگس ترد گوردن) شاهد مانیفست بزرگ سیاسی ایرانیان در حمایت از حقوق انسانها و هموطنانمان در ایران بود. در حمایت از این مانیفست 13 شخصیت سرشناس سیاسی , فرهنگی, روزنامه نگار و.... چون رهبران و نمایندگان احزاب مطرح سوئد, رهبر بزرگترین مجموعه سندیکاهای کارگری, مسئول سازمان بین المللی عفو سخن راندن. همرا با این سخنرانان, بیش از پانزده هنرمند, خواننده و گروه مشهورموزیک سوئد بر روی سن بزرگ این محل به حمایت از جنبش حقوق بشر در ایران هنرنمائی کردن. به جرأت میتوان گفت که جمعیتی حدود 4000-5000 در این مانیفست باشکوه شرکت داشتند. شرکت وحمایت سوئدیها در ین روز چشمگیر بود.
برگزارکنندگان این مانیفست جهانی کس نبود بجز جوانان نسل دوّمی ایرانیان ساکن سوئد. جوانانی که یا در سنین کودکی بهمراه خانواده شان به سوئد مهاجرت کرده ویا در همینجا متولد شده اند. جوانانی که نه مثل ما دمکراسی وآزادی را از کتابها ویا وابستگی های ایده لوژی آموخته باشند بلکه با وجود خود تجربه, آموزش وتربیت شده اند. یکسان بودن ارزش همه انسانها, آزادی اندیشه , گفتار, مذهب واعتقاد به باورهای انسانی و حقوق بشر به معنای حقیقی خود عامل اصلی اتحاد و حرکت موفق آمیزی است که این جوانان آغاز کرده اند. درود بر این جوانان که نه مثل نسل من مبارزه را در نثار کردن شعارهای مرگ بر چپ و راست, بلکه با باور داشتن بر قابلیت های خو,د با آشنائی و استفاده از امکانات موجود و کانال های ارتباطی خود در جهانی کردن این جنبش آزادیخواهی مردم و بخصوص جوانان ایران گام بر میدارند.
معروف است که میگیند " جنبشی که جوانگرائی نکند تشیع جنازه خود را خواهد دید". خیلی پیش از اینها نسل مسخ شده واز نفس افتاده من میباید کلاه خود به احترام این جنبش جوان از سر بر میداشت و فروتنانه بر توان و نیروی این نسل, در پیشبرد جنبش دمکراسی خواهی و احقاق حقوق انسانها سربه تعظیم میبرد.
اگر میخواهی شرمسار تاریخ نباشی پس صادقانه وبدون هیچ شرطی حامی حرکت این جوانان باش, چرا که آینده ازآن اینهاست.


۳۱ مرداد ۱۳۸۸

ما حق نداریم


سال هاست

نان خشکی ها

از محله‌ی ما نمی گذرند

زیرا از نانِ خالی این همه سفره

چیزی برای پرندگان حتی باقی نمی ماند،

فقط می ماند بعضی شب ها که پدر

دستِ خالی به خانه برمی گردد .

هر وقت پدردستِ خالی به خانه برمی گردد

من می فهمم پنهانی دارد با خودش چه می گوید،
همه چیز گران شده است ...

قند، چای، نان، چراغ، چه کنم، زهرمار ...

همه چیز گران شده است.

و من هر شب آرزو می کنم ای کاش صمد بهرنگی زنده بود

هنوز هنوز ماهیِ سیاهِ کوچولوبه دریا نرسیده بود.

و من هر شب خواب می بینم

دست هایم دارند بزرگ می شوند:

خشت، کوره، آجرسنگ، بیجه، محمد!

زورم به هیچ کدام نمی رسد
آجرِ همه‌ی برج های جهان

از خواب و خاکسترِ من است

زورم به هیچ کدام نمی رسد

من باید بزرگ شوم

من مجبورم بزرگ شوم.

ما حق نداریم گرسنه شویم

ما حق نداریم حرف بزنیم

ما حق نداریم سرما بخوریم

ما نان نداریم خانه نداریم پناه نداریم
شناسنامه نداریم

شب نداریم

روز نداریم

رویا نداریم

اینجا ما هر چه داشته فروخته‌ایم

جز گنجِ بزرگِ پنهانی

که پدر به آن شرف می گوید

اسمم شرف است

پسر زارعبدالله

از پیاده‌های پاک دشتِ ورامین‌ام

از پیاده‌های پاک دشتِ بَم، بامیان، کرج، کوفه، آسیا
و ما حق نداریم بمیریم

کَفن و دَفنِ درماندگان گران است

مزار و مجلس و گریه گران است

ما اشتباه به دنیا آمده‌ایم

دنیاجای دزدانِ بی شرفی‌ست

که پرندگان را برای مٌردن

از قفس آزاد می کنند.


از مجموعه شعر «یوماآنادا ، فاخته باید بخواند ، مهم نیست که نصف شب است»

۲۵ مرداد ۱۳۸۸

سی ویک سال پیش

سی ویکسال پیش شهری در ماتم نشست. چشمها پر اشک ، تن ها سیاهپوش ، قلبها ماتم زده، راهی گورستان شهر ، چه پای پیاده ویا سوار بر خودروهای راهی. چرا که هر کس در این شهر، عزیزی را در شب پیشش از دست داده بود.پدری، مادری، فرزندی یا فرزندانی، دوستی ویا دوستانی. هیچکس نبود که براین داغ ننشسته باشد. شهرخموش و درغم فرورفت . مغازهها بسته، ادارات تعطیل، تاکسی ها و اتوبوسها رایگان در تردد به گورستان .
این آغاز یک داستان و قصه نیست. ای شرح حال مردم شهری است که 28 مرداد 1357 بیش از پانصد نفر از ساکنانش در یک مکان و دریک زمان در آتش سوزانده شدند.

این مکان و شهر کجاست؟
سینما رکس آبادان.
کمتر جنازه ای شناسائی شد. همه با امید به یافتن عزیز خود در میان سوختگان سرگردان بودن. وچه زود امیدها به یأس گرائید. گوری بزرگ همه این عزیزان را در خود نهفت.
هنوز بعد از سپری شدن این همه سال، آن چهره محجوب و لبخند صمیمانه. آن صداقت وپاکی دوستانه دوست دیرینه خوبم سینا را بیاد دارم. من هنوز چهره غمزده ومبهوت دوستم کوروش را که مادر ، برادر و همسرش ،دو خواهر و فرزند کوچک خواهرش را در این فاجعه از دست داد بخاطر دارم. مطمئنم که من تنها نیستم و خاطره تلخ این جنایت را هیچیک از مردم آبادان از یاد نبرده.

اینکه این جنایت بدست گروهای اسللمی آبادان و به رهبری رشیدیان و کیاوش دبیران دبیرستانهای همان شهر وبا حمایت و پشتیبانی ملایانی چون مکّی و طاهری و خادم ومنتظری وبجرم اینکه چرا آبادانیه وشرکت نفتی ها هنوز علیه شاه حرکت نکرده اند بر همه واضح وعریان است. جنایتی به فجیع ترین شکل بر علیه مردمی عادی بدست دژخیمانی که حتی هنوز بر اریکه قدرت سوار نبودن.
حسین تکبعلی زاده تنها بازمانده مأمور اجرای این جنایت دو سال بعد، برای سرپوش گذاشتن وسکوت او و ترس از افشای بیشتر او از عاملین اصلی پشت پرده این جنایت اعدام شد. مردم این شهر با گلباران کردن مزار حسین تکبعلی زاده که جوانی بیکار و معتاد بود با قاطعیت نشان دادن که نه اون قاتل است بل خود او نیز قربانی این دسیسه مذهبیون بود.

یادشان جاودان باد.










۱۴ مرداد ۱۳۸۸

آزادی

با عوامل تکفیر صنف ارتجاعی باز
حمله میکند دائم بر بنای آزادی
شیخ از آن کند اصرار بر خرابی احرار
چون بقای خود بیند درفنای آزادی

«فرخی یزدی»


بايگانی وبلاگ

search